System detekcji CO/LPG w garażu podziemnym nie może być traktowany jak kilka czujników zawieszonych na ścianie. Jest to układ bezpieczeństwa, który powinien wykryć niebezpieczne stężenie gazu, uruchomić właściwy bieg wentylacji oraz ostrzec użytkowników garażu. Sam świecący wyświetlacz centrali nie potwierdza jeszcze, że cały system działa prawidłowo.
Wykonujemy przeglądy systemów detekcji CO i LPG w garażach podziemnych w Krakowie oraz okolicznych miejscowościach. Sprawdzamy nie tylko detektory, lecz również centralę, sygnalizację, automatykę oraz współpracę instalacji z wentylatorami garażowymi.
Dlaczego system detekcji CO/LPG jest potrzebny w garażu?
Tlenek węgla – CO powstaje w wyniku niepełnego spalania paliwa. Jest bezbarwny i bezwonny, dlatego kierowca przebywający w garażu może nie zauważyć wzrostu jego stężenia. Przy niesprawnej wentylacji gaz może utrzymywać się w przestrzeni garażu i powodować zagrożenie dla ludzi.
LPG, czyli mieszanina propanu i butanu, jest cięższy od powietrza. W przypadku nieszczelności instalacji samochodowej może gromadzić się przy posadzce, w zagłębieniach, kanałach i innych najniżej położonych miejscach. Jego obecność stwarza przede wszystkim zagrożenie pożarem i wybuchem.
Z tego powodu lokalizacja czujników CO i LPG nie może być przypadkowa. Detektory powinny znajdować się w miejscach określonych w projekcie instalacji oraz dokumentacji producenta. Czujników LPG nie należy zasłaniać zabudową, regałami, reklamami ani elementami wyposażenia garażu.
Kiedy w garażu wymagana jest detekcja CO i LPG?
Zgodnie z § 108 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych w określonych garażach zamkniętych wymagana jest wentylacja mechaniczna sterowana czujkami niedopuszczalnego poziomu stężenia tlenku węgla.
W garażach, w których dopuszcza się parkowanie samochodów zasilanych gazem propan-butan i których poziom podłogi znajduje się poniżej poziomu terenu, stosuje się również czujniki niedopuszczalnego stężenia LPG.
Nie oznacza to jednak, że każdy budynek powinien być oceniany wyłącznie na podstawie aktualnego brzmienia jednego przepisu. Znaczenie mają także:
- projekt budowlany i wykonawczy garażu,
- data uzyskania pozwolenia na budowę,
- wymagania obowiązujące w czasie projektowania budynku,
- instrukcja bezpieczeństwa pożarowego,
- dokumentacja techniczno-ruchowa urządzeń,
- algorytm działania wentylacji i automatyki,
- późniejsze przebudowy oraz zmiany sposobu użytkowania garażu.
Dlatego przed przeglądem warto udostępnić wykonawcy projekt detekcji i wentylacji, schemat automatyki oraz protokół z poprzedniego badania. Aktualne wymagania techniczne można sprawdzić w rozporządzeniu w sprawie warunków technicznych.
Na czym polega przegląd systemu CO/LPG?
Prawidłowy przegląd nie powinien ograniczać się do skasowania błędów na centrali. Jego zakres należy dostosować do rozwiązania zastosowanego w konkretnym budynku, ale najczęściej obejmuje on poniższe czynności.
Kontrola centrali detekcji
Sprawdzamy:
- stan obudowy i elementów centrali,
- prawidłowość zasilania podstawowego i rezerwowego, jeżeli występuje,
- komunikację centrali z detektorami,
- występujące błędy, alarmy i przerwy w obwodach,
- nastawy progów alarmowych,
- działanie wyjść sterujących i przekaźników,
- oznaczenie stref oraz adresów detektorów,
- zgodność ustawień z projektem i dokumentacją producenta.
Błąd komunikacji z jednym czujnikiem może oznaczać, że część garażu pozostaje bez rzeczywistej ochrony, nawet jeśli pozostałe elementy systemu nie zgłaszają awarii.
Sprawdzenie detektorów CO i LPG
Podczas przeglądu oceniamy:
- kompletność i rozmieszczenie detektorów,
- zgodność lokalizacji z projektem,
- stan obudów, przewodów oraz połączeń,
- zabrudzenie lub uszkodzenie czujników,
- widoczne ślady zalania i korozji,
- datę produkcji oraz przewidywany okres eksploatacji sensorów,
- reakcję detektora na gaz testowy,
- przekazanie sygnału do centrali.
Test gazem wzorcowym lub testowym pozwala sprawdzić rzeczywistą reakcję sensora. Użycie magnesu, przycisku testowego albo zwarcie wejścia może potwierdzić działanie części elektroniki, ale nie sprawdza, czy sensor faktycznie reaguje na określony gaz.
Kontrola sygnalizatorów i tablic ostrzegawczych
W zależności od zastosowanego rozwiązania system może uruchamiać:
- sygnalizację optyczną,
- sygnalizację dźwiękową,
- tablice „NIE WJEŻDŻAĆ – NADMIAR CO”,
- tablice ostrzegające o wykryciu LPG,
- informację na portierni lub w pomieszczeniu ochrony,
- sygnał do systemu zarządzania budynkiem.
Podczas przeglądu należy sprawdzić nie tylko zaświecenie lampki w centrali, ale również faktyczne zadziałanie urządzeń ostrzegawczych w garażu.
Najważniejszy test – współpraca detekcji z wentylacją
System CO/LPG ma sens tylko wtedy, gdy po wykryciu zagrożenia wywołuje zaprogramowaną reakcję instalacji. Dlatego w ramach przeglądu sprawdzamy współpracę:
- detektorów z centralą,
- centrali z rozdzielnicą wentylacji,
- automatyki z wentylatorami wyciągowymi i nawiewnymi,
- poszczególnych progów alarmowych z odpowiednimi biegami wentylacji,
- sygnalizacji zewnętrznej z centralą detekcji,
- systemu detekcji z BMS, jeżeli budynek posiada takie sterowanie.
Przykładowo pierwszy próg CO może uruchamiać podstawowy bieg wentylacji, a kolejny – zwiększać jej wydajność i aktywować sygnalizację. Dokładny sposób działania zawsze powinien wynikać z projektu i algorytmu sterowania konkretnego garażu.
Samo pojawienie się sygnału na zaciskach centrali nie wystarcza. Trzeba potwierdzić, że wentylatory rzeczywiście się uruchomiły, pracują we właściwym kierunku i na wymaganym stopniu wydajności.
Więcej o ocenie instalacji wentylacyjnych znajduje się w zakładce podstawy prawne przeglądów wentylacji.
Kalibracja, test funkcjonalny i wymiana sensora – to nie jest to samo
Te pojęcia bywają stosowane zamiennie, chociaż oznaczają inne czynności:
- test funkcjonalny potwierdza, że detektor reaguje na podanie gazu i przekazuje alarm,
- kalibracja polega na sprawdzeniu oraz ustawieniu wskazań przy użyciu gazu o znanym stężeniu,
- wymiana sensora jest konieczna po zakończeniu jego trwałości użytkowej albo gdy nie można uzyskać prawidłowych parametrów podczas kalibracji.
Sensory ulegają naturalnemu starzeniu. Ich trwałość zależy od zastosowanej technologii, warunków środowiskowych i zaleceń producenta. Nie należy z góry zakładać jednego okresu eksploatacji dla wszystkich urządzeń. Decydujące znaczenie ma DTR konkretnego modelu.
Jak często wykonywać przegląd systemu CO/LPG?
Częstotliwość kontroli powinna wynikać przede wszystkim z:
- dokumentacji producenta,
- projektu instalacji,
- warunków pracy urządzeń,
- instrukcji eksploatacji budynku,
- dotychczasowej historii usterek,
- zaleceń zawartych w poprzednim protokole.
W praktyce pełny przegląd wykonuje się najczęściej co najmniej raz w roku, ale producent może wymagać częstszych testów lub kalibracji, na przykład co 3 albo 6 miesięcy. W garażach wilgotnych, zapylonych, intensywnie eksploatowanych lub narażonych na spaliny częstsza kontrola może być technicznie uzasadniona.
Nie należy automatycznie przypisywać całemu systemowi CO/LPG częstotliwości właściwej dla urządzeń przeciwpożarowych. Podstawą powinny być funkcja instalacji, projekt oraz DTR zastosowanych urządzeń. Jeżeli elementy detekcji uczestniczą również w scenariuszu pożarowym lub sterowaniu urządzeniami przeciwpożarowymi, zakres kontroli trzeba odpowiednio rozszerzyć. Zasady dotyczące tych urządzeń opisujemy osobno w materiale o przeglądach instalacji przeciwpożarowych.
Najczęstsze usterki systemów detekcji w garażach
Podczas przeglądów garaży podziemnych spotykamy między innymi:
- sensory pracujące po przekroczeniu zalecanego okresu użytkowania,
- detektory, które nie reagują na gaz testowy,
- błędne przypisanie czujnika do strefy,
- przerwy w komunikacji z centralą,
- nieprawidłowe progi alarmowe,
- zabrudzone lub zasłonięte detektory,
- czujniki LPG zamontowane zbyt wysoko,
- niesprawne tablice ostrzegawcze,
- brak sygnału z centrali do rozdzielnicy wentylacji,
- uruchamianie niewłaściwego wentylatora,
- nieprawidłowy kierunek obrotów wentylatora,
- brak reakcji drugiego biegu wentylacji,
- ręczne wyłączenie automatyki pozostawione po wcześniejszych pracach,
- nieaktualne opisy urządzeń i stref,
- brak wcześniejszych protokołów oraz historii wymian sensorów.
Część tych usterek nie jest widoczna podczas codziennej obsługi budynku. Centrala może pozornie pracować prawidłowo, mimo że nie przekazuje sygnału do wentylacji albo jeden z detektorów nie reaguje na rzeczywiste stężenie gazu.
Co powinien zawierać protokół z przeglądu?
Po wykonaniu kontroli zarządca powinien otrzymać dokument pozwalający jednoznacznie ocenić stan instalacji. Protokół powinien zawierać:
- nazwę i adres budynku,
- datę wykonania przeglądu,
- dane centrali oraz typ systemu,
- wykaz skontrolowanych detektorów,
- numery lub oznaczenia urządzeń i obsługiwanych stref,
- informację o sposobie wykonania testów,
- wyniki prób detektorów CO i LPG,
- wyniki testów sygnalizacji,
- opis współpracy z wentylacją,
- wykaz stwierdzonych usterek,
- zalecenia naprawcze i terminy ich realizacji,
- informację o sensorach wymagających kalibracji lub wymiany,
- ocenę końcową stanu systemu,
- dane i podpis osoby wykonującej przegląd.
Jeżeli system nie uruchamia wentylacji albo któryś z detektorów nie reaguje na gaz, protokół nie powinien ograniczać się do ogólnego zapisu „system sprawny”. Zarządca musi otrzymać jasną informację, która część instalacji nie działa i jakie działania należy podjąć.
Przegląd detekcji CO/LPG a przegląd wentylacji garażu
Są to powiązane, ale nieidentyczne czynności.
Przegląd systemu detekcji CO/LPG obejmuje czujniki, centralę, sygnalizację, automatykę i przekazywanie sygnałów sterujących.
Przegląd wentylacji garażu obejmuje między innymi wentylatory, elementy mechaniczne, przepływ powietrza, stan instalacji i jej rzeczywistą wydajność.
Można więc potwierdzić, że centrala wysłała sygnał do wentylatora, ale nie będzie to jeszcze dowodem, że wentylator osiąga wymaganą wydajność. Z drugiej strony sprawny wentylator nie zapewnia bezpieczeństwa, jeżeli detektory nie uruchomią go po przekroczeniu progu alarmowego.
Najbardziej miarodajny jest kompleksowy test całego układu: detekcja – automatyka – wentylacja – sygnalizacja.
Przeglądy systemów CO/LPG w Krakowie
Obsługujemy garaże podziemne we wspólnotach mieszkaniowych, budynkach apartamentowych, biurowcach i obiektach komercyjnych na terenie Krakowa oraz okolic.
W ramach jednej wizyty możemy sprawdzić system detekcji, automatykę, instalację elektryczną oraz współpracę z wentylacją. Dzięki temu zarządca nie otrzymuje kilku niezależnych protokołów, z których każdy potwierdza działanie pojedynczego elementu, ale nadal nie wiadomo, czy cały układ reaguje prawidłowo.
W przypadku wykrycia nieprawidłowości wskazujemy ich możliwą przyczynę oraz zakres potrzebnej naprawy. Wykonujemy również diagnostykę sterowania, wymianę uszkodzonych elementów, kalibrację detektorów oraz ponowne próby po usunięciu usterek.
Jeżeli potrzebny jest przegląd systemu CO/LPG w garażu podziemnym w Krakowie, zapraszamy do kontaktu przez stronę Przeglądy Techniczne.
Jeżeli system wymaga kontroli, kalibracji lub naprawy, sprawdź serwis detekcji CO i LPG w Krakowie.
FAQ – przeglądy detekcji CO/LPG
Czy wystarczy sprawdzić kontrolki na centrali?
Nie. Kontrolki potwierdzają jedynie określony stan centrali. Nie pokazują, czy sensor reaguje na gaz ani czy wentylacja rzeczywiście uruchamia się po alarmie.
Czy każdy detektor trzeba sprawdzić gazem?
Jeżeli celem jest potwierdzenie rzeczywistej reakcji systemu, test powinien objąć poszczególne detektory zgodnie z procedurą producenta. Samo elektroniczne wymuszenie alarmu nie bada sensora.
Czy przegląd CO/LPG obejmuje także wentylatory?
Może obejmować test ich uruchomienia. Pełna ocena stanu i wydajności wentylatorów jest jednak szerszym przeglądem instalacji wentylacyjnej.
Czy czujnik CO wykryje wyciek LPG?
Nie należy tego zakładać. CO i LPG wymagają odpowiednich sensorów przeznaczonych do wykrywania konkretnego gazu. Urządzenia mają również inne wymagania dotyczące miejsca montażu.
Czy po wymianie sensora trzeba ponownie sprawdzić sterowanie?
Tak. Po wymianie należy potwierdzić reakcję detektora, komunikację z centralą, działanie progów alarmowych oraz przekazanie sygnałów do urządzeń wykonawczych.
