System różnicowania ciśnień, nazywany często wentylacją nadciśnieniową albo wentylacją ciśnieniową klatki schodowej, jest jednym z ważniejszych zabezpieczeń przeciwpożarowych w budynkach wielokondygnacyjnych. Jego zadaniem nie jest jednak klasyczne oddymianie klatki schodowej.
Prawidłowo działający system ma przede wszystkim nie dopuścić do przedostania się dymu na chronioną drogę ewakuacyjną. W tym celu w klatce schodowej, przedsionku przeciwpożarowym albo szybie dźwigu wytwarzane jest nadciśnienie w stosunku do korytarza lub kondygnacji objętej pożarem.
Do tej grupy należą między innymi systemy oparte na urządzeniach iSWAY firmy SMAY, mcr EXi-F firmy Mercor czy AXIS.ZZ firmy Aereco. Poszczególni producenci stosują własne rozwiązania automatyki, czujników i regulacji, ale sama zasada działania pozostaje podobna: przy drzwiach zamkniętych system utrzymuje odpowiednią różnicę ciśnienia, a po otwarciu drzwi musi zapewnić właściwy kierunek i prędkość przepływu powietrza.
W praktyce oznacza to, że przeglądu takiego systemu nie można ograniczyć do uruchomienia wentylatora i wpisania do protokołu, że „wentylacja działa”. Wentylator może pracować, a system jako całość może nie zapewniać wymaganych warunków na żadnej kondygnacji.
Jak działa system różnicowania ciśnień?
Po otrzymaniu sygnału pożarowego z systemu sygnalizacji pożarowej uruchamiane są jednostki napowietrzające. Wentylatory wtłaczają powietrze do przestrzeni chronionej, którą może być:
- klatka schodowa,
- przedsionek przeciwpożarowy,
- korytarz ewakuacyjny,
- szyb dźwigu,
- droga przeznaczona do prowadzenia akcji ratowniczej.
Czujniki mierzą różnicę ciśnienia pomiędzy przestrzenią chronioną a przestrzenią odniesienia. Na podstawie wyniku automatyka zmienia prędkość obrotową wentylatora, najczęściej za pomocą falownika. System cały czas zwiększa albo zmniejsza ilość dostarczanego powietrza, aby utrzymać parametry przewidziane w projekcie. Tak właśnie działa między innymi zestaw iSWAY, w którym regulacja odbywa się na podstawie ciągłego pomiaru różnicy ciśnienia.
Działanie systemu trzeba rozpatrywać w dwóch podstawowych sytuacjach.
Drzwi zamknięte – kryterium różnicy ciśnienia
Jeżeli wszystkie drzwi prowadzące do klatki schodowej są zamknięte, system powinien wytworzyć w niej nadciśnienie.
Powietrze przepływa wtedy przez naturalne nieszczelności drzwi i przegród z przestrzeni chronionej w kierunku korytarzy lub pomieszczeń użytkowych. Dzięki temu dym nie powinien przedostawać się w przeciwnym kierunku, czyli na klatkę schodową.
Ciśnienie nie może być jednak zbyt wysokie. Jeżeli wentylator będzie tłoczył za dużo powietrza, mieszkańcy mogą nie być w stanie otworzyć drzwi albo ich otwarcie będzie wymagało użycia dużej siły.
Według aktualnej PN-EN 12101-13 minimalna różnica ciśnienia dla systemów klasy 1 i klasy 2 wynosi 30 Pa. Jednocześnie siła potrzebna do otwarcia drzwi nie powinna przekraczać 100 N. Wartości te dotyczą aktualnych kryteriów normowych, ale podczas przeglądu istniejącego systemu zawsze należy w pierwszej kolejności sprawdzić projekt i podstawę, według której został on zaprojektowany.
Drzwi otwarte – kryterium prędkości powietrza
Sytuacja zmienia się po otwarciu drzwi pomiędzy klatką schodową a kondygnacją objętą pożarem.
Powstaje wtedy duży otwór, przez który powietrze ucieka z klatki. Różnica ciśnienia spada, więc automatyka powinna zwiększyć wydajność wentylatora.
W otwartych drzwiach musi powstać przepływ powietrza skierowany:
z klatki schodowej w stronę kondygnacji objętej pożarem.
Taki przepływ ogranicza cofanie się dymu do przestrzeni chronionej. Dlatego przy otwartych drzwiach nie oceniamy już wyłącznie liczby paskali. Najważniejszym parametrem staje się średnia prędkość przepływu powietrza przez otwór drzwiowy.
Aktualna PN-EN 12101-13 określa minimalną prędkość:
- 1 m/s dla systemu klasy 1,
- 2 m/s dla systemu klasy 2.
Klasa systemu powinna wynikać z projektu, scenariusza pożarowego oraz przyjętych warunków ewakuacji i prowadzenia działań ratowniczych.
Powietrze musi mieć gdzie odpłynąć
To jeden z najważniejszych elementów całego systemu.
Samo wtłaczanie powietrza do klatki nie zapewni ochrony, jeżeli na kondygnacji pożaru nie ma skutecznej drogi jego odprowadzenia. Po otwarciu drzwi powietrze powinno przepłynąć przez korytarz, a następnie zostać usunięte na zewnątrz.
Odprowadzenie może być realizowane między innymi przez:
- instalację mechanicznego oddymiania korytarza,
- szacht z klapami wentylacji pożarowej,
- automatycznie otwierane okno,
- otwór odprowadzający powietrze,
- rozwiązanie naturalne przewidziane w projekcie.
Jeżeli klapa odprowadzająca powietrze nie otworzy się albo wentylator oddymiający nie zostanie uruchomiony, przepływ przez drzwi może być za mały, mimo że jednostka napowietrzająca pracuje prawidłowo. Przykładowe układy iSWAY pokazują współpracę napowietrzania klatki z odprowadzeniem powietrza albo instalacją oddymiania korytarza.
Jak często wykonywać przegląd systemu różnicowania ciśnień?
System różnicowania ciśnień jest urządzeniem przeciwpożarowym. Powinien być poddawany przeglądom zgodnie z Polskimi Normami, dokumentacją techniczno-ruchową i instrukcjami producenta. W praktyce wchodzi w szerszy zakres przeglądów systemów oddymiania w Krakowie.
Przeglądy należy wykonywać w terminach wskazanych przez producenta, jednak nie rzadziej niż raz w roku. Jeżeli DTR, instrukcja eksploatacji albo instrukcja bezpieczeństwa pożarowego wymaga częstszych testów, należy stosować krótszy termin.
Niektóre systemy wykonują automatyczne testy dobowe i samodzielnie kontrolują część podzespołów. Jest to bardzo pomocne przy bieżącym nadzorze, ale nie zastępuje pełnego przeglądu obejmującego pomiary w budynku. Automatyka może wykazać, że wentylator i czujnik odpowiadają, ale nie sprawdzi za nas siły otwarcia drzwi, rzeczywistego przepływu w otworze drzwiowym ani zmian szczelności budynku. System iSWAY może wykonywać automatyczne testy dobowe jednostek napowietrzających, jednak producent przewiduje również monitoring, obsługę i czynności eksploatacyjne całego układu.
Przegląd systemu różnicowania ciśnień krok po kroku
Krok 1. Analiza dokumentacji
Przegląd powinien rozpocząć się przed uruchomieniem pierwszego wentylatora.
Najpierw trzeba ustalić, w jaki sposób system został zaprojektowany i jakie parametry powinien osiągnąć. Do wykonania rzetelnej kontroli potrzebne są przede wszystkim:
- projekt instalacji wentylacji pożarowej,
- scenariusz pożarowy,
- matryca sterowań,
- dokumentacja powykonawcza,
- instrukcja bezpieczeństwa pożarowego,
- DTR urządzeń,
- protokół uruchomienia i regulacji,
- protokoły z wcześniejszych przeglądów,
- wydruki lub raporty z pomiarów odbiorowych,
- dokumentacja późniejszych zmian w budynku.
Bardzo ważne jest ustalenie, według której normy i jakich wytycznych wykonano system.
W starszych projektach można spotkać wymagania wynikające z PN-EN 12101-6:2007, na przykład inne klasy systemów, różnicę ciśnienia 50 Pa albo prędkość 0,75 m/s. W aktualnych projektach funkcje zostały rozdzielone pomiędzy PN-EN 12101-6:2022-09, dotyczącą zestawów urządzeń, oraz PN-EN 12101-13:2022-09, dotyczącą projektowania, instalowania, badań odbiorczych, badań okresowych i konserwacji kompletnego systemu.
Nie można automatycznie uznać starszej instalacji za niesprawną tylko dlatego, że nie została zaprojektowana według normy wydanej kilkanaście lat później. Trzeba jednak potwierdzić, że nadal spełnia parametry, na podstawie których została dopuszczona do użytkowania.
Krok 2. Sprawdzenie kompletności systemu
Na podstawie projektu należy zlokalizować wszystkie elementy systemu:
- jednostki napowietrzające,
- wentylatory rezerwowe, jeżeli zostały zaprojektowane,
- czerpnie powietrza,
- przewody napowietrzające,
- nawiewniki i kratki,
- przepustnice odcinające oraz regulacyjne,
- czujniki i króćce pomiaru ciśnienia,
- falowniki,
- tablice zasilająco-sterujące,
- panele ręcznego sterowania,
- klapy i urządzenia odprowadzające powietrze,
- wentylatory oddymiające współpracujące z systemem,
- elementy transferowe pomiędzy klatką i przedsionkami,
- zasilanie podstawowe oraz rezerwowe, jeżeli jest wymagane,
- połączenia z SSP i BMS.
W protokole należy jasno zaznaczyć, których elementów nie udało się odnaleźć albo do których nie było dostępu. Nie można potwierdzić pełnej sprawności systemu, jeżeli wykonawca sprawdził wyłącznie centralę i jeden wentylator.
Krok 3. Kontrola wizualna i mechaniczna
Przed wykonaniem pomiarów należy sprawdzić stan techniczny urządzeń.
W przypadku jednostek napowietrzających kontrolujemy między innymi:
- stan obudowy,
- zabrudzenie czerpni,
- drożność przepływu powietrza,
- zamocowanie wentylatora,
- stan elementów elastycznych,
- hałas i drgania,
- kierunek obrotów,
- stan przepustnic,
- położenie siłowników,
- przewody zasilające i sterujące,
- oznaczenia urządzeń,
- dostęp do obsługi serwisowej.
Trzeba również sprawdzić, czy w pobliżu czerpni nie pojawiły się nowe przeszkody. Po kilku latach od odbioru obok czerpni może zostać zamontowana wyrzutnia, agregat, reklama albo zabudowa techniczna, której nie było w pierwotnym projekcie.
Kontroli wymagają również nawiewniki na klatce. Jeżeli część kratek została zasłonięta, przestawiona lub zamknięta, rozkład ciśnienia pomiędzy kondygnacjami może być zupełnie inny niż podczas odbioru.
Krok 4. Sprawdzenie drzwi
Bez sprawnych drzwi nie ma prawidłowo działającego systemu różnicowania ciśnień.
Należy sprawdzić wszystkie drzwi objęte scenariuszem, w szczególności:
- drzwi pomiędzy klatką schodową i korytarzem,
- drzwi przedsionków przeciwpożarowych,
- drzwi wyjściowe z klatki na zewnątrz,
- drzwi do pomieszczeń technicznych, jeżeli wpływają na szczelność,
- samozamykacze,
- elektrozaczepy i zwory,
- uszczelki,
- prawidłowe domykanie i zatrzaskiwanie.
Drzwi podparte klinem, niewyregulowany samozamykacz albo skrzydło, które nie dochodzi do ościeżnicy, może całkowicie zmienić warunki pracy systemu.
Często spotykamy się z sytuacją, w której wentylator jest sprawny, czujnik pokazuje prawidłowe wartości, ale system nie może osiągnąć wymaganego ciśnienia, ponieważ jedne drzwi na klatce pozostają niedomknięte.
Krok 5. Uruchomienie systemu z SSP
System powinien zostać uruchomiony w taki sam sposób, w jaki zadziała podczas rzeczywistego pożaru.
Samo ręczne załączenie wentylatora na falowniku nie jest pełnym testem.
Należy wywołać odpowiedni sygnał z systemu sygnalizacji pożarowej i sprawdzić cały ciąg zdarzeń:
- odebranie sygnału alarmowego,
- uruchomienie właściwych jednostek napowietrzających,
- otwarcie wymaganych przepustnic,
- uruchomienie odprowadzenia powietrza,
- wyłączenie instalacji bytowych, jeżeli przewiduje to scenariusz,
- przekazanie sygnałów zwrotnych,
- sygnalizację stanów pracy i uszkodzeń,
- działanie panelu sterowania dla straży pożarnej.
Każda strefa pożarowa może mieć inny scenariusz. Nie wystarczy więc uruchomić jednego alarmu i założyć, że wszystkie pozostałe warianty zadziałają tak samo.
Krok 6. Pomiar różnicy ciśnienia mikromanometrem
Pomiar różnicy ciśnienia wykonujemy przy użyciu mikromanometru różnicowego.
Jeden punkt pomiarowy znajduje się w przestrzeni chronionej, na przykład na klatce schodowej, a drugi w przestrzeni odniesienia – najczęściej na korytarzu, w przedsionku, pomieszczeniu użytkowym albo na zewnątrz, zależnie od projektu.
Przed rozpoczęciem pomiaru należy:
- sprawdzić zerowanie przyrządu,
- potwierdzić aktualność wzorcowania,
- prawidłowo podłączyć przewody pomiarowe,
- sprawdzić ich szczelność i drożność,
- ustawić drzwi oraz okna zgodnie ze scenariuszem testu,
- odczekać, aż system ustabilizuje pracę.
Końcówek pomiarowych nie należy umieszczać bezpośrednio przy nawiewniku, szczelinie drzwiowej ani w miejscu narażonym na silny ruch powietrza. Mikromanometr ma mierzyć różnicę ciśnienia statycznego pomiędzy przestrzeniami, a nie lokalną prędkość strumienia z kratki.
Pomiar wykonujemy w konfiguracji drzwi określonej w projekcie. Najczęściej oznacza to zamknięcie drzwi przestrzeni chronionej, ale konkretne położenie drzwi wyjściowych, przedsionków i kondygnacji sąsiednich musi wynikać ze scenariusza.
Wynik należy zapisać dla każdego punktu i kondygnacji. Sam pomiar wykonany przy centrali albo na jednym piętrze nie potwierdza poprawnej pracy całego systemu.
Szczególnej uwagi wymagają:
- najniższa kondygnacja,
- najwyższa kondygnacja,
- kondygnacje pośrednie,
- kondygnacje podziemne,
- poziom wyjścia z budynku,
- kondygnacje, na których wcześniej występowały problemy.
W wysokich budynkach rozkład ciśnienia może zmieniać się pod wpływem efektu kominowego, temperatury zewnętrznej i wiatru. Dlatego wynik uzyskany na parterze nie mówi, jakie warunki występują na ostatnim piętrze.
Krok 7. Pomiar siły otwarcia drzwi
Prawidłowa różnica ciśnienia nie może uniemożliwiać ewakuacji.
Siłę potrzebną do otwarcia drzwi mierzymy siłomierzem albo dynamometrem. Pomiar powinien obejmować łączne oddziaływanie:
- nadciśnienia,
- samozamykacza,
- uszczelek,
- zamka lub zapadki,
- tarcia zawiasów i skrzydła o ościeżnicę.
Siłomierz przykładamy w miejscu i kierunku odpowiadającym normalnemu otwieraniu drzwi, najczęściej w rejonie klamki. Wynik powinien pokazywać maksymalną siłę potrzebną do rozpoczęcia i kontynuowania otwierania.
Aktualne kryterium normowe wynosi maksymalnie 100 N, ale ponownie należy sprawdzić wymagania projektu konkretnego budynku.
Ważne jest, aby nie mierzyć tylko jednych drzwi. Różnice w regulacji samozamykaczy, szerokości skrzydeł, uszczelkach i ciśnieniu mogą powodować zupełnie inne wyniki na poszczególnych kondygnacjach.
Jeżeli drzwi otwierają się za ciężko, nie należy od razu zmniejszać wydajności wentylatora. Najpierw trzeba ustalić przyczynę. Problemem może być zbyt mocno ustawiony samozamykacz, uszkodzony zawias albo niewłaściwie wyregulowane skrzydło. Obniżenie ciśnienia może poprawić otwieranie drzwi, ale jednocześnie spowodować utratę ochrony przed dymem.
Krok 8. Pomiar prędkości powietrza w otwartych drzwiach
Kolejną próbą jest sprawdzenie kryterium prędkości.
Drzwi otwieramy zgodnie ze scenariuszem pożarowym, a następnie mierzymy prędkość powietrza w całym czynnym otworze drzwiowym.
Nie powinien to być jeden pomiar wykonany na wysokości klamki. Strumień powietrza może być nierównomierny – przy podłodze prędkość będzie inna niż w górnej części drzwi.
Otwór należy podzielić na kilka pól pomiarowych. Następnie wykonujemy serię pomiarów anemometrem i wyliczamy średnią prędkość przepływu.
Podczas próby trzeba potwierdzić również kierunek przepływu. Powietrze powinno płynąć z przestrzeni chronionej na kondygnację objętą pożarem, a nie odwrotnie.
W aktualnych systemach klasy 1 wartość powinna wynosić co najmniej 1 m/s, a w systemach klasy 2 co najmniej 2 m/s. W starszych instalacjach mogą obowiązywać inne parametry wynikające z projektu i wcześniej stosowanej PN-EN 12101-6.
Pomiar należy wykonać przy takim układzie otwartych drzwi, jaki przewidziano w projekcie. Jeżeli system projektowano dla jednoczesnego otwarcia drzwi na kondygnacji pożaru i drzwi wyjściowych na parterze, próba przy tylko jednym otwartym skrzydle nie potwierdzi jego sprawności.
Krok 9. Sprawdzenie odprowadzenia powietrza
Podczas pomiaru prędkości należy równocześnie sprawdzić działanie instalacji odprowadzającej powietrze.
Kontrolujemy:
- otwarcie właściwej klapy,
- uruchomienie wentylatora oddymiającego,
- otwarcie okna lub urządzenia upustowego,
- położenie pozostałych klap w szachcie,
- kierunek przepływu,
- sygnały krańcowe,
- komunikaty błędów,
- współpracę z systemem różnicowania ciśnień.
Jeżeli odprowadzenie powietrza działa tylko częściowo, system może osiągnąć wymagane ciśnienie przy drzwiach zamkniętych, ale nie osiągnie wymaganej prędkości po ich otwarciu.
To dlatego przeglądu wentylacji ciśnieniowej nie powinno się oddzielać od kontroli współpracującego oddymiania korytarzy.
Krok 10. Sprawdzenie czasu reakcji systemu
Po otwarciu drzwi ciśnienie gwałtownie spada. Automatyka powinna szybko zwiększyć wydajność wentylatora.
Po zamknięciu drzwi sytuacja jest odwrotna. System musi zmniejszyć wydatek, zanim ciśnienie wzrośnie do poziomu utrudniającego otwieranie kolejnych drzwi.
Podczas próby należy mierzyć:
- czas od sygnału alarmowego do rozpoczęcia działania urządzeń,
- czas osiągnięcia pełnego stanu pracy,
- czas reakcji na otwarcie drzwi,
- czas reakcji na ich ponowne zamknięcie,
- stabilność regulacji.
Aktualne kryteria PN-EN 12101-13 przewidują między innymi czas aktywacji do 60 sekund, osiągnięcie pełnego stanu pracy do 120 sekund oraz reakcję na zmianę warunków w czasie do 5 sekund. Dokładne wymagania należy odnieść do projektu i klasy badanego systemu.
Należy zwrócić uwagę, czy system nie wpada w ciągłe wahania. Jeżeli wentylator na przemian przyspiesza i zwalnia, a ciśnienie mocno się zmienia, przyczyną może być błędna regulacja, nieprawidłowo ustawiony czujnik albo źle dobrane parametry falownika.
Krok 11. Weryfikacja czujników ciśnienia
Wskazanie na panelu systemu należy porównać z wynikiem uzyskanym niezależnym mikromanometrem.
Jeżeli centrala pokazuje 40 Pa, a przyrząd wzorcowy 18 Pa, nie można uznać systemu za sprawny tylko dlatego, że na ekranie widnieje wartość zgodna z nastawą.
Sprawdzamy:
- wskazania każdego czujnika,
- punkt zerowy,
- przewody impulsowe,
- miejsca poboru ciśnienia,
- szczelność połączeń,
- zanieczyszczenia,
- komunikację z regulatorem,
- wartości wyświetlane na panelu.
Szczególnie problematyczne są punkty odniesienia wyprowadzone na zewnątrz. Jeżeli końcówka pomiarowa jest wystawiona bezpośrednio na wiatr, wskazania mogą się zmieniać mimo stabilnej pracy wentylatora.
Krok 12. Próby zasilania i stanów awaryjnych
System przeciwpożarowy powinien być sprawdzony również w warunkach awaryjnych przewidzianych w projekcie.
W zależności od rozwiązania kontrola może obejmować:
- zanik zasilania podstawowego,
- przełączenie na zasilanie rezerwowe,
- uruchomienie wentylatora rezerwowego,
- uszkodzenie czujnika ciśnienia,
- zerwanie komunikacji,
- zablokowanie przepustnicy,
- brak potwierdzenia pozycji krańcowej,
- awarię falownika,
- sygnalizację uszkodzenia w centrali i SSP.
Nie każdy system posiada dwa wentylatory lub osobne źródło zasilania. Zakres próby powinien wynikać z dokumentacji konkretnej instalacji.
Ważne jest jednak, aby sprawdzać nie tylko normalny stan pracy, ale również to, czy system prawidłowo rozpoznaje i zgłasza awarie.
Krok 13. Próba kompletnego scenariusza
Na zakończenie należy przeprowadzić próbę całego systemu, a nie poszczególnych urządzeń działających oddzielnie.
Dla wybranej kondygnacji wywołujemy alarm i sprawdzamy jednocześnie:
- system sygnalizacji pożarowej,
- wentylację ciśnieniową,
- oddymianie korytarza,
- klapy wentylacji pożarowej,
- wyłączenie wentylacji bytowej,
- zwolnienie albo zamknięcie drzwi,
- pracę dźwigów, jeżeli współpracują ze scenariuszem,
- sygnały na panelu strażaka,
- sygnalizację stanów i uszkodzeń.
Dopiero taka próba pokazuje, czy budynek zachowuje się zgodnie ze scenariuszem pożarowym.
Najczęstsze błędy podczas przeglądów wentylacji ciśnieniowej
Sprawdzenie wyłącznie wentylatora
Informacja, że wentylator się obraca, nie potwierdza sprawności systemu. Bez pomiaru ciśnienia, siły otwarcia drzwi i prędkości przepływu nie wiemy, czy instalacja spełnia swoją funkcję.
Jeden pomiar na cały budynek
Wynik z parteru nie może być przypisany do wszystkich kondygnacji. Na rozkład ciśnienia wpływa wysokość budynku, efekt kominowy, szczelność drzwi, rozkład nawiewników i warunki atmosferyczne.
Pomiar ciśnienia bez określenia ustawienia drzwi
W protokole musi być zapisane, które drzwi były zamknięte, a które otwarte. Wynik „38 Pa” bez opisania konfiguracji nie ma większej wartości technicznej.
Brak pomiaru siły otwarcia
System może osiągać wysokie nadciśnienie i jednocześnie uniemożliwiać swobodne otwarcie drzwi. Dlatego wynik pomiaru w paskalach musi być oceniany razem z pomiarem siły.
Pomiar prędkości tylko w jednym punkcie
Prędkość należy mierzyć w kilku punktach otworu drzwiowego i na tej podstawie wyznaczyć średnią. Pojedynczy wysoki wynik uzyskany przy jednym narożniku nie potwierdza spełnienia kryterium.
Pominięcie instalacji odprowadzania powietrza
Bez sprawnego odprowadzenia powietrza nie da się potwierdzić właściwego przepływu przy otwartych drzwiach.
Ręczne uruchomienie zamiast próby z SSP
Uruchomienie wentylatora z poziomu falownika omija znaczną część systemu: SSP, centrale, przekaźniki, matrycę sterowań i potwierdzenia działania.
Brak odniesienia do wcześniejszych wyników
Warto porównywać wyniki z kolejnych lat. Jeżeli na tej samej kondygnacji ciśnienie spadło z 38 do 24 Pa, należy ustalić przyczynę, nawet jeżeli system na innych piętrach nadal pracuje poprawnie.
Co powinien zawierać protokół z przeglądu systemu różnicowania ciśnień?
Protokół powinien pozwalać osobie, która nie uczestniczyła w przeglądzie, odtworzyć sposób przeprowadzenia wszystkich prób.
Powinien zawierać co najmniej:
- nazwę i adres budynku,
- datę przeglądu,
- dane właściciela lub zarządcy,
- dane wykonawcy,
- nazwiska osób wykonujących pomiary,
- wykaz wykorzystanej dokumentacji,
- producenta i typ systemu,
- wykaz urządzeń,
- numery wentylatorów, central i czujników,
- opis wywołanego scenariusza,
- konfigurację drzwi podczas każdej próby,
- lokalizację punktów pomiarowych,
- wyniki pomiarów różnicy ciśnienia,
- wyniki pomiarów siły otwarcia drzwi,
- wyniki pomiarów prędkości w otworach drzwiowych,
- czas uruchomienia i reakcji systemu,
- wynik sprawdzenia odprowadzenia powietrza,
- wynik kontroli SSP i automatyki,
- wynik testów zasilania awaryjnego,
- warunki atmosferyczne mogące wpływać na pomiar,
- typy, numery i daty wzorcowania przyrządów,
- dokumentację fotograficzną,
- wykaz usterek,
- zalecenia i terminy ich realizacji,
- informację o wykonaniu zaleceń z poprzedniego roku.
Wyniki najlepiej przedstawić w tabeli dla każdej kondygnacji. Nie wystarczy zbiorczy wpis: „system sprawny”.
Jeżeli część prób nie została wykonana, protokół powinien jasno wskazywać przyczynę. Brak dostępu do lokalu, niesprawna centrala SSP albo brak możliwości uruchomienia odprowadzenia powietrza nie może zostać pominięty.
Czy system może przejść przegląd, jeżeli nie osiąga wymaganych parametrów?
Jeżeli system nie osiąga wartości określonych w projekcie, nie powinien zostać oceniony jako w pełni sprawny.
Najpierw należy ustalić przyczynę. Może nią być:
- rozregulowanie automatyki,
- uszkodzony czujnik,
- zatkany przewód pomiarowy,
- niedomknięte drzwi,
- uszkodzony samozamykacz,
- zablokowana przepustnica,
- niesprawne odprowadzenie powietrza,
- zmiana szczelności budynku,
- przebudowa korytarza,
- niewłaściwa regulacja nawiewników,
- zużycie wentylatora,
- zmiana sposobu użytkowania pomieszczeń.
Nie każdą usterkę można usunąć przez zwiększenie częstotliwości falownika. Podniesienie wydajności wentylatora może poprawić prędkość przepływu przy otwartych drzwiach, ale równocześnie zwiększyć siłę potrzebną do ich otwarcia.
Regulacja musi więc obejmować cały układ.
Zleć przegląd systemu oddymiania w Krakowie z próbą działania i protokołem serwisowym.
Podsumowanie
System różnicowania ciśnień nie jest zwykłym wentylatorem uruchamianym podczas pożaru. To układ składający się z wentylatorów, czujników, automatyki, drzwi, przepustnic, odprowadzenia powietrza i systemu sygnalizacji pożarowej.
Prawidłowy przegląd powinien potwierdzić trzy podstawowe rzeczy:
- czy przy zamkniętych drzwiach system wytwarza wymaganą różnicę ciśnienia,
- czy drzwi można otworzyć bez używania nadmiernej siły,
- czy po otwarciu drzwi powietrze przepływa z odpowiednią prędkością i we właściwym kierunku.
Do tego trzeba sprawdzić czas reakcji, działanie czujników, automatykę, zasilanie, odprowadzenie powietrza i wszystkie scenariusze uruchamiane przez SSP.
Dopiero po wykonaniu tych prób można stwierdzić, czy wentylacja ciśnieniowa rzeczywiście chroni klatkę schodową przed zadymieniem.
Samo uruchomienie wentylatora i odczyt wartości z ekranu centrali to zdecydowanie za mało.
Podstawa prawna i techniczna
- Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów.
- PN-EN 12101-6:2022-09 – Systemy kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła – Część 6: Wymagania techniczne dotyczące systemów różnicowania ciśnień – Zestawy urządzeń.
- PN-EN 12101-13:2022-09 – Systemy kontroli rozprzestrzeniania dymu i ciepła – Część 13: Systemy różnicowania ciśnień – Projektowanie i metody obliczeniowe, instalowanie, badania okresowe i konserwacja.
- Projekt i scenariusz pożarowy budynku.
- Dokumentacje techniczno-ruchowe producentów zastosowanych urządzeń.
